را جنوبى خوانند . رسم مدارات روى صفحه مادر چون ما در نيمكره شمالى زندگى داريم طبعا با ستارگان نيمكره شمالى بيشتر سروكار داريم ازاين‌رو قصد بر اين است كه براى عرض 35 درجه شمالى - كه به افق قم و تهران و ساير شهرهاى همعرض - كره زمين نيز مفيد خواهد بود - اسطرلابى طرح كنيم ، بنابراين دايره ا ، ب ، ج ، د ، به مركز ه ، رسم مىكنيم ، نام اين دايره مدار رأس جدى است ، در اين دايره قطر ا ، ه ، ج ، خط مشرق و مغرب ناميده مىشود ، و نيم قطر ( - شعاع ) د ، ه ، خط وسط سماء و نيم قطر ه ، ب ، خط وسط ارض خوانده مىشود . و چون بخواهيم مدار اوّل حمل و ميزان را رسم كنيم نخست : قوس د ، ز ، را مساوى ميل كلى ( تقريبا 5 / 23 درجه ) جدا كرده و با خط مستقيم نقطه ز ، را به نقطه الف وصل مىكنيم ، اين خط مستقيم بايد خط د ، ه ، را بر نقطه ح قطع نمايد سپس نقطه ه مركز پرگار قرار مىگيرد و به فاصله ه ، ح ، دايرهء ح ، ط ، ى ، ك ، رسم مىشود كه مدار رأس حمل و ميزان است . و چون بخواهيم مدار اوّل سرطان را رسم كنيم بايد خطّى مستقيم از مركز ه ، به ز ، رسم شود ، اين خط مدار حمل را در نقطه ط ، قطع مىكند ، بنابراين قوس ط ، ح ميل كلى ( 5 / 23 درجه ) در مدار حمل مىباشد ، آن‌گاه خط مستقيم ديگر از نقطه ك ، به ط ، وصل كرده كه خط ه ، د ، را بر نقطه ل ، قطع مىكند ، در اين هنگام نقطه ه ، را مركز پرگار قرار داده و به فاصله ه ، ل ، دايره ، ل ، س ، م رسم كرده كه نامش مدار رأس سرطان است . بنابراين در ساخت اسطرلاب سه دايره ( رأس جدى ، رأس حمل و رأس سرطان ) لازم و ضرورى است . البتّه مىتوان با روش مزبور مدارات ساير برجها